Til hovedsiden
  Heim  >  Nytt 2018  2017  2016  2015  2014  2013  2012  2011  2010  2009  2008  2007  2006  2005  2004 
 Des  Nov  Okt  Sep  Aug  Jul  Jun  Mai  Apr  Mar  Feb  Jan 

Nytt Mar 2010

Dikt det siste året
Tirsdag 30.

Wallace Stevens på norsk
Fredag 26.

Novalis eller von Hardenberg
Onsdag 24.

Litteraturkritikken
Torsdag 18.

Denne kjærligheten
Onsdag 17.

Petrogradkvinnene
Mandag 8.

Onsdag 24. Mars 2010

Novalis eller von Hardenberg

Den tyske romantikken var til dels ein reaksjon på den febrilske internasjonale opplysningstida. Iallfall gjeld dette Novalis - eller Friedrich von Hardenberg, som var hans rette døypenamn. Forlaget Antropos står for ei norsk gjendikting av Novalis ved Bjørn M. Moen. Novalis ville tilbake til det han tolka som høgmiddelalderen sin faste kristne einskap, og han tok tilflukt i ein optimistisk altomfattande og opphøgd kjærleik. Diktet Enden på striden (side 42) er slik i attdikting:

Lenge vedvarte tvilen; på den fant ingen en løsning;
mangt et vakkert krystall brast ved et fiendtlig støt.
Kjærligheten alene skaper den evige freden:
Kun hvor den er å se, glir massene sammen til ett.


Kanskje er diktet vakkert i seg sjølv? I ei samling av prosafragment, Blomsterstøv, lyder eit fragment på side 62, kort om opplysningstida sin vidkjende kjempande franske forfattar Voltaire, slik:

Voltaire er en av de største minuspoeter som noensinne har levd. Hans ”Candide” er hans ”Odyssé”. Synd for ham at hans verden var et parisisk boudoir! Med mindre personlig og nasjonal forfengelighet ville han ha vært langt mer.


Bjørn M. Moen har gjort utvalet av Novalis sine dikt og prosafragment sjølv, og han har utstyrt boka med eit forord. På slutten av forordet, som er diskuterande og velskrive, gjer Moen romantikaren Novalis sine synspunkt til sine eigne. Før han kjem så langt, er Moen mellom anna innom antroposofane Alf Larsen og André Bjerke og siterer den siste si tolking av ”Wenn nicht mehr Zahlen und Figuren”:

Når tall og formler ikke mer
gir nøkkelen til alt som skjer;
når de som sang og gav seg hen,
vet mer enn meget lærde menn;
når verden atter har begitt
seg dit hvor livet strømmer fritt;
når lys og skygge møtes i
den ekte klarhets harmoni,
og dikt og eventyr blir sann
historie om jordens land,
da vil det store livsbedrag
forsvinne ved et trylleslag.

Godt tolka av Bjerke, tykkjer eg dette er, men diktet har frå Novalis si side for mykje av naiv tru i seg til å demme opp imot vitskap på avvegar eller, for den del, vitskap som kjem til kort. (No må eg ta atterhald for at eg ikkje kjenner originaldiktet. Eg har ikkje fått lese poeten Novalis på originalspråket. Men eg kjenner rett ulike brotstykke av den tyske romantikken gjennom Franz Schuberts og Robert Schumanns mange romansekomposisjonar.)

Den viktigaste teksten i Bjørn M. Moen si gjendikting av Novalis - som var kunstnarnamnet til von Hardenberg (1772-1801) - det er utan tvil Hymner til natten, eit verk som har gitt tittel til heile utgjevinga på norsk. Les no denne teksten. Og heile utgjevinga på antroposofane sitt forlag, meiner eg, er først og fremst eit spørsmål om nyttig sogestudium for meg og ein kamp om ideologi.